Biała księga – kolejowy transport towarowy 2015

Biała Księga KTT 2015 stanowi kontynuację prac RBF nad publikacją opracowań analitycznych prezentujących aktualny stan polskiego kolejnictwa w wymiarze ogólnym dotyczącym całego systemu kolejowego jak i w zakresie wybranych podsystemów lub zagadnień problemowych.
W BK KTT 2015 zaprezentowano obiektywny obraz aktualnej sytuacji w kolejnictwie. Omawia ona główne zasoby w kontekście przewozów towarowych: infrastrukturę, tabor, rynek i rodzaje przewozów, dostęp do infrastruktury i związane z tym opłaty a także kwestie bezpieczeństwa oraz zatrudnionych pracowników. Niektóre tematy zostały poruszone szerzej (przewozy intermodalne, infrastruktura punktowa, przewozy towarów niebezpiecznych), niektóre tylko zasygnalizowane ze względu na ograniczony zakres publikacji. Poza zagadnieniami zamieszczonymi w porządku opartym o spis treści dodano także w załączeniu m.in. opinie autorskie oraz rozszerzony opis działalności PKP Cargo. BKKTT 2015 jest poświęcona przewozom towarowym niezależnie od tego jaki podmiot przewozy te wykonuje. Polska plasuje się w czołówce wśród krajów Unii Europejskiej jeśli chodzi o stopień liberalizacji rynku kolejowych przewozów towarowych. Niemniej PKP Cargo posiada nadal połowę rynku przewozów i w związku z tym jego rola jako przewoźnika kolejowego jest bardzo ważna.
Wnioski płynące z analizy poszczególnych obszarów działalności w zakresie kolejowego transportu towarowego nie są optymistyczne. Pomimo wielokrotnie ogłaszanych postulatów w Unii Europejskiej, w szczególności strategii wynikającej z Białej Księgi z 2011 roku kolejowe przewozy towarowe w UE nie zwiększają swojego udziału w rywalizacji z przewozami innymi środkami transportu.
Podobnie jest w Polsce. Na niski udział kolei w towarowym „modal split” nakładają się problemy przede wszystkim związane ze stanem infrastruktury powodującym mało atrakcyjne warunki przewozu zarówno jeśli chodzi o prędkości handlowe jak i sprawną obsługę ładunku. Drugim istotnym ograniczeniem są wciąż zbyt wysokie stawki opłat za dostęp do infrastruktury biorąc pod uwagę porównanie kosztów w transporcie kolejowym i drogowym.
Istnieje konieczność wyrównania warunków konkurencji międzygałęziowej na rynku transportowym, co wiąże się z potrzebą interwencji Państwa w tę sferę, inaczej udział kolei w transporcie towarowym nie wzrośnie. Z analiz zawartych w BK KTT 2015 wynika , iż interwencja ta przede wszystkim dotyczy inwestycji infrastrukturalnych dla potrzeb kolejowego transportu towarowego.
Jednak uruchomienie jedynie działań mających na celu techniczne podwyższenie parametrów sieci jest niewystarczające. Warunki pracy przewoźników towarowych utrudniają prowadzone prace inwestycyjne w infrastrukturze albowiem zwiększone koszty (np. koniecznych objazdów) nie znajdują odzwierciedlenia w rekompensatach wynikających z relatywnych obniżek opłat za dostęp do infrastruktury.

W ramach rekomendacji publikacja niniejsza zwraca uwagę przede wszystkim na rozwiązanie problemów zgrupowanych w trzech grupach – filarach na których opiera się jakość, produktywność i efektywność kolejowych przewozów towarowych. Są to : rynek oparty na konkurencji; konkurencja „fair” pomiędzy rodzajami transportu oraz finansowanie kolejnictwa a w szczególności infrastruktury kolejowej. W konkluzji położony jest nacisk na konieczność zintegrowanego spojrzenia na wszystkie „filary”, albowiem są one wzajemnie zależne . Względnie korzystna sytuacja odnośnie rynku opartego na konkurencji w Polsce jest niewystarczająca dla osiągniecia zakładanych celów, jeżeli w pozostałych obszarach (warunki do uczciwej konkurencji międzygałęziowej oraz właściwe finansowanie infrastruktury) istnieją poważne ograniczenia.
W zakresie ekonomicznym dotkliwe dla kolejowych przewoźników towarowych są przede wszystkim koszty dostępu do infrastruktury oraz przewidywalność tych kosztów w dłuższym przedziale czasowym. Istotna część proporcji: cena/jakość kształtuje się poza wolą i możliwością działania przedsiębiorcy kolejowego. Kwestią zasadniczą jest proporcja finansowania infrastruktury kolejowej przez przewoźników i przez budżet państwa. System opłat za dostęp do infrastruktury podlegał istotnej ewolucji, sporo uwagi poświęca się obecnie debacie o strukturze tych opłat. Należy jednak pamiętać, że pierwotnym problemem jest zakres w jakim przewoźnicy pokrywają koszty infrastruktury, następnie stabilność (przewidywalność) systemu, a potem szczegóły strukturalne.
Nie mniej istotna jest rola państwa w kształtowaniu polityki odnośnie konkurencji międzygałęziowej. Konkurencyjność kolejowego transportu towarowego wynika nie tylko z poziomu kosztów dostępu do infrastruktury ale także z warunków na jakich funkcjonują przewoźnicy wykorzystujący inne środki transportu – przede wszystkim transportu drogowego.
W BK KTT 2015 wskazane jest wiele konkretnych przykładów problemów i trudności a nawet patologii w istniejącym systemie transportu kolejowego. Uwzględniono także zjawiska pozytywne i dobre praktyki stanowiące inspirację dla kolejnych usprawnień. W wielu przypadkach zawarte są też wskazania działań służących naprawie istniejącego stanu i umożliwienia faktycznego wdrożenia w życie zasad zrównoważonego rozwoju transportu.

Chcesz pobrać raport? Zostaw swój adres email.

Email *